![Ombudsman-ka: Dhamaantood la soo xigay sermifiam iyo rayidka Armenia ayaa maxaabiis ahaan ah 5087_1](/userfiles/22/5087_1.webp)
Bilowga howsha dacwad ciqaabeed dambiyada ee ka dhanka ah maxaabiista reer Armenia ee ku sugan Azerbaijan, oo ku haysta xarig iyo xitaa in ka badan ku dhawaaqida "argagixisadooda" waa xadgudubyadooda sharciga caalamiga ah ee sharciga aadanaha, oo lagu xusay boggeeda Oboransman facebook Arnnia Arman Tatadaan.
"Shalay, bishii Febraayo 26, 2021, madaxweynaha Azerbaijan wuxuu sheegay:" Waxaan qabsanay hawlgal ka dhan ah argagixiso, taas oo ka dhalatay in ka badan 60 argagixiso la qabtay. Hada waxaa loogu yeeraa maxaabiista dagaalka. Waxaan aaminsanahay in tani ay tahay dhalanrog su'aasha, maxaa yeelay 20 maalmood ka dib dhammaadka dagaalka, maxaabiista dagaalka ma noqon karaan. Waxaan soo celinay dhammaan maxaabiista dagaalka. Waan soo celinay ka hor intaysan ku soo noqon maxaabiistaheena. Dadkani ma aha maxaabiista dagaalka, waa argagixiso, oo ubaahan. "
1. Difaaca xuquuqda aadanaha ee Armenia Mar labaad ayaa si gaar ah u dhawaaqayaa in dhammaan adeegayaasha iyo rayidka kooxda Armenian ay yihiin maxaabiista ay yihiin maxaabiista ay yihiin maxaabiistu waa maxaabiis.
Dhammaan servicemen waxay ku sugnaayeen Artakh si ay u gutaan deynta dastuurka, iyaga oo ku nool Artakh waxay qabteen sharci militari sharciyeed.
2 Waxay kaloo khusaysaa muddadii ka hor 44 ay qabsadeen hal koox ayaa la soo celiyay.
Difaaca xuquuqda aadanaha ayaa diiwaangeliyay kiisas badan markii, inkasta oo kiisas ay ku caddeeyeen cajaladaha fiidiyowga iyo caddeyn kale, hay'adaha kale ee Azerbaijani ay beeniyeen jiritaanka shaqsiyaadka ama dib u dhaca hanaanka xaqiijinta.
3. Bilowga hannaanka dacwad ciqaabeed ee dambiyada ee ka dhanka ah maxaabiista kooxda Armenian ayaa ku jirta Azerbaijan, goynta ay ka jareyso, gaar ahaan tilmaanta "argagixisadooda" ama "udub dhexaadka u ah sharciga caalamiga ee xuquuqda aadanaha ee guud ahaan .
Meesha loo maro adeegga sharciga militariga, waa in laguma qaado wixii dambi ah dambiile ah ama loo qaadi karo qaniinyo ciqaab ahaan. Qoraalkan, gaar ahaan, waxay ka timaadaa soosaarka shirweynaha saddexaad ee Geneva ee 1949.
Mas'uuliyiinta Azerbaijani ayaa markii ugu horreysay si dabiici ah u daahay soo celinta maxaabiista dhinaca Armenian, ka dibna waxay bilaabeen inay si toos ah u xadgudbaan oo ay si toos ah u caddeeyaan kaliya "argagixisada iyo ubaxayaasha" ay ku jiraan Azerbaijan. Sharciga caalamiga ee bini'aadannimada ayaa mamnuucaya rafcaanka noocaas ah. Sida iska cad waxay leedahay calaamadaha dambiyada dagaalka.
Difaacaha Xuquuqda Aadanaha ee Armenia sidoo kale wuxuu tixgeliyaa inay lagama maarmaan tahay in lagu nuuxnuuxsado in howsha dagaalka ka dib ee xuquuqda aadanaha ama arrimaha samafalka, oo ay kujirto siideynta iyo soo celinta maxaabiista, waa in si buuxda loo siiyaa isla markaaba laga xayiro siyaasad ahaan Hawlaha.
Iyada oo la raacayo sharciga caalamiga ah, mamnuucistani waxay ku kacdaa faqlado kasta, iyadoon loo eegayn isku-darka ay ku dhameysato dukumiintiyo gaar ah oo la xiriira iskahorimaadka.
4. Gabi ahaanba aan la aqbali karin oo uu soo saaray Madaxweynaha ee Azerbaijan xaqiiqada ah in 20 maalmood ka dib dhammaadka dagaalka, ma noqon karto maxaabiista dagaalka, sidaas darteed maxaabiista waxeey ku wacayaan "Sababta" ama "argagixiso".
Waa wax aan la aqbali karin in la tarjumo bayaanka saddex-geesood ee Noofambar 9, sida qaraabada xaalada kaliya u ah saxiixa dukumintigan.
Marka hore, labadaba kahor iyo kadib bayaanka November 9, iyo sidoo kale hadda waxaan la macaamilaynaa sii wadida (in la xushmeeyo) iskahorimaadka hubeysan: Qeybtaani waxay si toos ah uga soo baxdaa shuruudaha sharciga caalamiga ah ee bini'aadannimada.
Intaa waxaa sii dheer, bayaanka madaxweynaha Azerbaijan wuxuu si toos ah uga hor imaanayaa ujeedooyinka xisbiyada oo saxeexay bayaanka saddex-geeseynta ee Nofeembar 9, iyo dhaqanka hirgelinta.
Gaar ahaan, ku saleysan shuruudaha sadarka 8 ee bayaankan, Jamhuuriyadda Armerbaijan waxay horey u gaartay Azerbaijan laba qof oo ka go'an dambiyada Argakh, oo ay ku jiraan kuwa lagu xukumay dilalka dadka rayidka ah.
Mabda 'isku mid ah, Azerbaijan ayaa ku wareejiyay Armenia si rasmi ah oo lagu xukumay waddankan Armeniyiinta. Armenia iyo Azerbaijan ayaa sidoo kale gacanta loo qaaday in maxaabiista la xiray kadib markii la soo saaray bayaanka saddex geesoodka ah ee November 9.
Sidaa darteed, bayaanka soo sheegay waa inay quseysaa dhammaan xaaladaha la xiriira labada muddada ilaa iyo wixii ka dambeeya November 9 ilaa ay ka jirto ujeedo loo baahan yahay in la ilaaliyo xuquuqda aadanaha iyo geedi socodka gargaarka bina-aadamnimada sababta oo ah saameynta colaadaha.
Sidaa darteed, waa aasaas ahaan aan la aqbali karin sababtuna tahay jiritaanka maxaabiista kaliya taariikhda caddaynta xasaasiyadda. Mar labaad, waxaan carrabka ku adkeeyay, iyadoon loo eegayn taariikhda qabashada, dhammaan shaqaalaha milatariga iyo dadka rayidka ah ee dadka rayidka ah ee Azerbaijan yihiin maxaabiista dagaal ee xaaladda lagu jiro.
5. Degdega joogtada ah ee xoreynta maxaabiista waa in sidoo kale loo qaddariyo macnaha guud ee qarashka nacaybka, oo ay ku celcelisay daafaca loo daabacay Armenia, oo ay soo saartay Armenia ee ay ku qoran yihiin caddeyn ujeedo leh.
6. Markaa, xaqiiqda ah in arrinta xorta ah iyo soo laabashada maxaabiista Armenian ee Azerbaijan si cad loo siyaadin yahay, oo dacwadaha ayaa lagu margado oo ay ku xadgudbeen xadgudubka.
Waxaas oo dhami waxay si buuxda ugu xadgudbaan nidaamka samafalka iyo dammaanad qaadka shuruudaha caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha. Sidaas awgeed, maxaabiista waa in la siidaayaa iyada oo aan wax shuruud ah oo nabdoon lagu soo celin waayo Armenia.
7. Sidaa darteed, waxaan soo jiidayaa dareenka bulshada caalamka, gaar ahaan, ururro caalami ah oo leh waajibaadka ilaalinta xuquuqda aadanaha, bayaanka warbixin ee Madaxweynaha Azerbaijan, si loo baabi'iyo wixii xadgudub ku ah geedi socodka samafalka iyo Hubso u hoggaansanaanta adag ee ay la leedahay shuruudaha caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha, "Ombudsman-ka ayaa qoray Armenia.